|
 |
Procès
de réhabilitation
Déposition
de Simonin Musnier |
 |
Simonin
Musnier, cultivateur de Domrémy, 44 ans environ, 17ème
témoin produit, interrogé à Domremy, le vendredi
3o janvier 1456 (1):
I à III.
Jeannette la Pucelle, je crois, naquit à Domrémy
et fut baptisée en l'église Saint-Remi de l'endroit.
Je connaissais ses parents, Jacques d'Arc et Zabillet, que j'estimais
et estime toujours bons catholiques, de bonne réputation.
Je ne sais rien de plus.
IV à VIII.
J'avais été élevé avec
Jeanne, appelée la Pucelle ; à côté de
la maison de son père. Je sais qu'elle était bonne,
simple, pieuse, craignant Dieu et ses saints. Elle allait souvent
et volontiers à l'église et aux lieux saints, soignait
les malades et donnait l'aumône aux pauvres ; cela, je l'ai
vu, car quand j'étais enfant, j'étais moi-même
malade et Jeanne venait me consoler.
Quand les cloches sonnaient, elle s'agenouillait et
se signait. Elle n'était pas oisive mais travaillait de bon
gré, filait, allait à la charrue avec son père,
bêchait et faisait les autres besognes ménagères
; et parfois gardait les animaux. Elle allait volontiers à
confesse, disait-on, portait des cierges à l'église
devant la bienheureuse Marie. C'est tout ce que je sais.
IX.
L'arbre en question s'appelle l'âbre des dames
à ce que j'ai toujours entendu dire ; celles qu'on appelle
en langue vulgaire les fées venait autrefois sous cet arbre
; à ce que j'ai entendu dire, mais je n'y ai jamais vu le
moindre signe d'esprits malins. Les jeunes filles et les garçons
y vont au printemps et le dimanche des Fontaines, pour faire leurs
fontaines ; ils mangent leur pain, dansent et reviennent par la
fontaine aux Groseilliers, où ils y boivent son eau ; moi-même,
dans mon jeune âge, j'ai été sous cet arbre
avec Jeanne et d'autres le dimanche des Fontaines, jouer et me promener
comme le font les autres filles et garçons du pays. C'est
tout.
X.
ne sait rien que par ouï dire.
XI.
ne sait rien que par ouï dire.
XII.
Au temps dont il est question, j'ai été
à Neufchâteau avec les autres habitants du village
; il y avait parmi eux Jeanne la Pucelle, qui y demeura quelques
jours avec son père et sa mère ; dès que les
gens de guerre furent passés, elle quitta Neufchâteau,
toujours accompagnée de son père et de sa mère.
C'est tout ce que je sais.
Symoninus Musnier, dicte ville de Dompno
Remigio, laborator, etatis XLIV annorum, decimus septimus testis
in huiusmodi inquisicionis causa productus, et iuratus, anno et
die iovis predictis, et examinatus in dicto Dompno Remigio, eodem
anno, die veneris penultima mensis ianuarii iam dictis, requisitus,
per suum iuramentum [...]
Et primo, super I° eorumdem articulorum, sive interrogatoriorum
articulo, incipiente : "Primo, de loco originis, etc..."
; eciam super II° et III° sequentibus articulis, requisitus,
per dictum suum iuramentum,
"Dixit quod
Iohanneta la Pucelle, ut credit, fuit oriunda et baptizata
in fonte ecclesie beati Remigii, eiusdem loci. Vidit enim Iacobum
Darc et Ysabelletam, coniuges, suos progenitores, quos reputabat
et reputat bonos catholicos et bone fame. Nec aliud scit de contentis
in dictis articulis."
Super IV° sequence articulo, incipiente : "Item, si
in primitiva etate, etc..." ; eciam super V°, VI°,
VII° et VIII° sequentibus articulis, requisitus, per dictum
suum iuramentum,
"Dixit idem testis quod fuit nutritus cum Iohanna,
la Pucelle appellata, et iuxta eius patris domum. Scit eciam quod
ipsa erat bona, simplex, devota, Deum timens et eius sanctos ; libenter
et sepe ibat ad ecclesiam et loca sacra. Sollicitabat egros ; dabat
elemosinas pauperibus, prout vidit ; quia, dum erat puer, ipse infirmabatur,
et ipsa Iohanna ei consolabatur. Dixit eciam quod, dam campane pulsabantur,
ipsa se signabat et flectebat genua. Non erat remissa. Laborabat
libenter, nebat, ibat ad aratrum cum patre, tribulabat terram cum
tribula ; et alia domus neccessaria faciebat ; et aliquociens animalia
custodiebat. Confitebatur libenter, ut dicebatur. Portabat libenter
candellas ad ecclesiam, coram beata Maria, ut vidit. Nec aliud scit."
Super IX° sequence articulo, incipiente : "Item, quid
habet fama, etc...", requisitus, per dictum iuramentum suum,
"Dixit quod arbor articulata vocatur communiter
l'obre dominarum, ut semper dici audivit. Dixit quod antiquitus
Fees, vulgariter dicte, subtus illam arborem ibant, ut dici
audivit, quamvis nunquam vidit aliqua signa de aliquibus malignis
spiritibus. Dixit quod puelle et iuvenes pueri vadunt, tempore veris
et die dominico dicto des Fontaines, subtus illam arborem,
ad faciendum suos fontes. Comedunt ibidem suum panem, coreant ;
et redeundo veniunt ad fontem rannorum ; et de aqua eiusdem bibunt.
Et ipse, cum Iohanna et aliis, in etate iuvenili, fuit ad arborem
predictam, in dicto dominico des Fontaines, ad iocandum et
spaciandum, sicut cetere filie et filii dicte ville. Nec aliter
deposuit."
Super X° sequente articulo, incipiente : "Item, inquiratur,
etc...", requisitus,
"dixit se nichil scire, nisi ex auditu alieno."
Super XI° sequence articulo, incipiente : "Item, in
dicta patria, etc...",
"dixit requisitus, quod nichil scit de contentis
in eo."
Super XII° sequente articulo, incipiente : "Item, si
quando, etc...", requisitus,
"Dixit quod tempore articulato, fuit in Novo Castro
cum omnibus habitatoribus dicte ville ; inter quos dicta Iohanna
la Pucelle, cum patre et matre suis, fuit ; ibidemque modicum stetit
; et dum gentes armorum fuerunt transacti, ab eodem Novo Castro,
semper in comitiva eorum, recessit. Nec alias deposuit."
Plura nescit. Citatus venit. Nec amore (...]
Et fuit sibi iniunctum, etc...
Sources
:
- "Procès de réhabilitation" - Joseph Fabre
- ed.1915 - tome I,
- "Procès de Jeanne d'Arc" - E.O'Reilly - 1868
- "La rédaction épiscopale du procès de
1455-1456" - Paul Doncoeur et Yvonne Lanhers - 1961.
Notes :
1 Le 24 juillet 1461, il est nommé "Symonin le Musnier" dans un acte où se trouvent aussi Jehan Morel et Jehan Joyart, mari de Mengette. (voir p.346 "Étude géographique et politique de Domremy..."
|